An Caighdéan Oifigiúil: Chapter 1: The Article (pp. 1-18)

An Caighdeán Oifigiúil Chapter 1: The Article

This is Chapter 1 of the unofficial translation of An Caighdeán Oifigiúil based on the 2017 version. You can find all other chapters here.


1.1 General

1.1.1

There is one article in the Irish language — the definite article. A noun governed by the article is called a definite noun. The article has two forms: an and na. The article is placed before the noun, e.g. an baile; an mhír; na caoirigh; teach na cúirte; or before whatever word is put before the noun as a qualifier, e.g. an uile dhuine; scéal mhadra na n-ocht gcos; tús na chéad seachtaine. It is possible to use the article in place of the possessive adjective, e.g. Tá an croí ag cur air; Bhí an ghrian ag baint na súl asam.

1.1.2

The article is written with a lowercase letter in the middle of sentences, e.g. Nach raibh tú ag an Oireachtas i mbliana? Bhí aithne mhaith agam ar an Seabhac; except in certain cases, such as publication titles, e.g., Cé a scríobh An tOileánach?

1.1.3

If a title containing an article (see 1.1.5 (a), (b) and (c)) is written on its own, for example, on a public notice or on headed paper, the article is always included and capitalised, e.g. An Ghníomhaireacht um Thacaíocht Teaghlaigh; Na Coimisinéirí Ioncaim; An Ceoláras Náisiúnta.

1.1.4

A hyphen is put between the prefixed letter t and a vowel, except when the vowel is capitalised, e.g. an t-ospidéal; an tAlbanach. A hyphen is not put between the prefixed letter t and s, e.g. an tsaoirse; an tSionainn; tús an tsaoil; or between the prefixed letter h and a vowel, e.g. na hainmneacha; lár na habairte; stair na hUachtaránachta.

1.1.5

The article is used in the following cases:

(a) Office Titles e.g. an tAire Airgeadais, an Príomh-Oifigeach Feidhmiúcháin, an Taoiseach, Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe.

Beidh an tAire Airgeadais ag freastal ar an gcruinniú.The Minister for Finance will attend the meeting.
Cá bhfuil an Príomh-Oifigeach Feidh miúcháin?Where is the Chief Executive Officer?
Tá an Taoiseach ag labhairt leis na daltaí.The Taoiseach is speaking with the students.
An é sin Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe?Is that the Secretary General of the United Nations?

(b) Titles of Government Departments and State Companies e.g. an Roinn Oideachais agus Scileanna, an Oifig um Rialú Tobac, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, an Phríomh-Oifig Staidrimh.

Is san fhoirgneamh sin thall atá an Roinn Oideachais agus Scileanna.This building is opposite the Department of Education and Skills.
Chuaigh Seán go dtí an Oifig um Rialú Tobac.Sean went to the Office of Tobacco Control.
Tá Feidh meannacht na Seirbhíse Sláinte an-ghnóthach.The Health Service Executive is very busy.
Seo an Phríomh-Oifig Staidrimh.This is the Central Statistics Office.

(c) Titles of people before a proper noun, e.g., an tAthair Peadar Ua Laoghaire, an Captaen Ó Murchú, an tUachtarán Mhic Róibín, an Teachta de Barra, an Múinteoir Ailbhe, an Pápa Eoin Pól II, an Rí Anraí VIII.

Ba é an tAthair Peadar Ua Laoghaire a scríobh an dráma An Sprid.Father Peadar Ua Laoghaire wrote the play An Sprid.
Labhair an Captaen Ó Murchú leis na himreoirí.Captain Ó Murchú spoke to the players.
Bhí an tUachtarán Mhic Róibín le feiceáil sa ghrianghraf.President Robinson was to be seen in the photograph.
Beidh an Dochtúir de Barra ar saoire ar feadh seachtaine.Doctor de Barra will be on holiday for the week.
Tá an Múinteoir Ailbhe i bhfeighil ar rang a sé i mbliana.Teacher Ailbhe is in charge of sixth class this year.
Is í an Bhanríon Elsa a Dó atá sa scannán.It is Queen Elsa II in the film.

(d) Festivals e.g. an Nollaig, an Cháisc, an Carghas.

Tá an Nollaig ag teannadh linn.Christmas is approaching us.
Is i mí an Mhárta a bheid an Cháisc i mbliana.Easter will be in March this year.
Rinne mé an Carghas ar an ól.I gave up drinking for lent.


Note that the article is not used in certain adverbial situations, e.g. faoi Cháisc, um Nollaig, faoi Bhealtaine.

(e) Days of the week, e.g. an Luan, an Mháirt, an Chéadaoin.

Is é an Luan an lá is ansa liom.Monday is my favourite day.
Téim ag snámh ar an Máirt.I go swimming on Tuesdays.
Inniu an Chéadaoin.Today is a Wednesday.


Note that the adverb Dé is used in place of the article when referring to a particular day, e.g., Bhí mé ag caint leis Dé Céadaoin seo caite.

If a preposition is used before certain days, the article is merged with the preposition, e.g., Ní mór na hiarratais a bheith faighte foin Aoine, an 16 Bealtaine.

(f) Months of the year
The article is used for the months Márta, Bealtaine, Meitheamh, Samhain and Nollaig. The article is not used for the other months except for the fossilised form san Aibreán.

Is minic a bhíonn mí Eanáir níos fuaire ná mí na Nollag.Often, January is colder than December.
Tá an Cháisc i mí an Mhárta seachas mí Aibreáin i mbliana.Easter is in March rather than April this year.

(g) Dátaí
The article should be used when referring to a date in a sentence.

Ba chóir é a dhéanamh tráth nach déanaí ná an 30 Meán Fómhair gach bliain.I should be done no later than 30 September every year.
Beidh an chóisir ar síúl ar an 12 Aibreán.The party will be on the 12th of April
Baineann na ráitis airgeadais leis an mbliain dar chríoch an 31 Nollaig 2014.The financial reports are for the year ended 31 December 2014
Pósfaidh siad an 26 Feabhra.They will marry on the 26th of February
Ní ghlacfar le haon iarratas a gheofar tar éis an 7 Márta 2016.No applications will be accepted after 7 March 2016


When the date is by itself – in a letterhead, or as in the date on an invoice or Act etc. – the article is omitted, e.g. 26 Feabhra 2014.

(h) Names of towns, mountains and rivers

  • Some cities and towns, e.g. an Aithin, na Cealla Beaga, na Gleannta, an tSnaidhm, an Spidéal
  • Certain mountains and cities, e.g. na hAindéis, na hAlpa, an Bhograch an Chearc, na Comaraigh, an Earagail, na Himiléithe, an Mhucais
  • Most rivers, e.g. an Bhóinn, an Danóib, an Life, an Phó, an Réin, an Róin, an tSéin, an tSionainn, an Tibir
Rinne mé an Mhucais a shiúl inné.I did the Muckish walk yesterday.
Ar bhuaig an Spidéal an cluiche?Did Spiddal win the game?
Bhí an tSionainn le feiceáil ón eitleán.Shannon can be seen from the aeroplane.

(i) Names of countries and regions

A The article goes with the names of countries and regions if the noun is feminine and:

  1. If it ends with a slender consonant, e.g., an Airgintín, an Albáin, an Bhaváir, an Chatalóin, an Eastóin, an Eoraip, an Fhrainc, an Ghearmáin, an Mhacadóin, an Namaib, an Phacastáin, an tSeineagáil, an Spáinn, an tSúdáin;
  2. If it ends with -ia, e.g. an India, an Laitvia, an tSiria;
  3. If it ends with –e, –é, e.g. an Chóiré, an Chrimé, an Ghuine, an tSile.

There are some names of countries and regions that end with a slender consonant but are not accompanied by the article, e.g., Bairéin, Beinin, Cuáit, Éimin, Guadalúip, Lichtinstéin, Mósaimbíc, or are in the singular case and end with -í and are not accompanied by the article, e.g. Geansaí, Geirsí, Háití, Haváí, Mailí, Taihítí. The article is only used in the genitive for Albain, Éire (see 3.1.4).

Is tír álainn í an Fhrainc.France is a beautiful country.
Luaitear Mósaimbíc sa leabhar.Mozambique is mentioned in the book.

B The article does not accompany the names of countries and regions if it is the case that the noun is masculine and:

  • If it ends with a broad consonant, e.g. Barbadíd, Eacuadór, Guam, Hondúras, Natal, Óman, Sead, Siam, Suranam;
  • If it ends with -eo, -ó, e.g. Boirneo, Maracó, Meicsiceo, Monacó, Samó (exception: an Congó)
  • If it ends with -a, -á, -iú, -ua, e.g., Alasca, Ceanada, Cúba, Gána, Meiriceá, Nicearagua, Panama, Papua, Paragua, Peiriú, Sasana.
  • If it ends with -ael, e.g. Iosrael.

C The article accompanies the names of countries and regions that are nouns in the plural case, e.g. na hAsóir, na Bahámaí, na Garbhchríocha, na Scigirí.

I Muir Chairib atá na Bahámaí.The Bahamas are in the Caribbean.
Rinnead an scannán a thaifeadadh sna Garbhchríocha.The film was recorded in the Highlands

(j) Prayers and certain battle cries, e.g., an Choróin Mhuire, an Ghlóir, an Dord Fiann.

Dúradh an Ghlóir i lár an Aifrinn.Gloria was said in the middle of Mass.
Ní minic a chloistear an Dord Fiann.The Dord Fiann is not often heard.
Dúirt sé an Choróin Mhuire os ardHe siad the rosary out loud.

(k) Distributive use
The article is used to express the rate when either every individual separately or in opposition is meant.

Dhíol sé na leabhair ar euro an ceann.He sells the books for a euro each.
Eagraítear comóradh uair sa bhliain.A commemoration is organised once per year.
Bhí mála an duine ag na páistí scoileEvery schoolchild had a bag.

(l) The noun has an abstract or conceptual meaning

Nuair a bhíonn an t-ól istigh, bíonn an chiall amuigh.When the drink is in, sense is out.
Ní maith í an fhearg.Anger is not good.
Tugad isteach an colscaradh in Éirinn roinnt blianta ó shin.Divorce was introduced in Ireland some years ago.
Is rud nua í an taiscéalaíocht sa spás.Space exploration is a new thing.
Ní féidir taisteal san am.Time travel is not possible.
Inseoidh an aimsir.Time will tell.
Is maith an t-anlann an t-ocras.Hunger is the best sauce.


Note that the article is not used in some situations, e.g., Tá ciall cheannaith aige; or when the noun does not have a general meaning, e.g. Bhí ocras orm; Tá siad i ngrá.

(m) Certain Illnesses, e.g., an ailse, an déideadh, an titimeas, an bhruitíneach.

Bhí an bhruitíneach fairsing in Éirinn go dtí na 1960idí.Measles was widespread in Ireland until the 1960s.
An bhfuil leigheas ar an titimeas?Is there a cure for epilepsy?

(n) Languages e.g., an Ghaeilge, an Ghearmáinis, an Béarla

Is í an Ghaeilge teanga ár sinsear.Irish is the language of our ancestors.
Labhraítear an Ghearmáinis san Ostair.German is spoken in Austria.
Bhí an Béarla go maith aici.She had good English.


Note that the article should be omitted if the general case e.g. Tá Fraincis aici; Cuir i nGaeilge é; rang Iodáilise.

The Cases

There are five cases in the Irish language: the nominative case, the accusative case, the dative case, the genitive case and the vocative case (see 2.1.2). In the following tables, changes applied to the article and the first letter of the noun are shown based on four items – gender, case, number and the first letter of the noun. Also see Chapter 10 for additional information about initial changes.

1.2 The Nominative Case and the Accusative Singular Case

The noun form is the same for the nominative case and the Accusative Singular case. See the table below, which shows the effect of the article on the noun in those cases.

Masculine
First letter of the nounThe form of the articleThe effect on the first letterExamples
Consonantevery consonantanwithout a changean cnoc
an diabhal
an fear
an saol
an Seapánach
an teach
Vowelevery vowelant before itan t-íochtar
an t-uisce
an t-alt
an tAcht
an tUltach
Feminine
First letter of the nounThe form of the articleThe effect on the first letterExamples
Consonantleniting consonants* (except for d, t or s)anlenitionan fhuinneog
an chaibidil
d or tanwithout a changean deoch
an teanga
s (except for sc-, sf-, sm-, sp-, st-, sv-)ant before itan tsráid
an tSeapáin
Vowelevery vowelanwithout a changean áit
an Astráil
an Iodáil
an obair
Table 1A: The Nominative and Accusative Singular Case

*These are the leniting consonants: b, c, d, f, g, n, p, s and t.

Table 1A The Nominative Case and Accusative Singular Case

1.3 The Dative Singular Case

1.3.1 The ‘Dative Case’ is the case that comes after the prepositions a, ag, ar, as, chuig, dar, de, do, faoi, fara, go, i, ionsar, le, ó, roimh, trí and um. The way in which nouns are handled when following the article in the dative singular is shown in the following tables.

1.3.2 It is the nominative case that follows the words ach, amhail, gan, go dtí, idir, mar, murach, ná and seachas and the article, e.g., gan an t-uisce; idir an t-am sin agus an t-am seo; mar an t-aistriúchán. The dative case is used in the fossilised phrase ‘mar an gcéanna‘.

1.3.3 The usual rules of the dative come into effect for formations of this type: preposition + noun + a + verbal noun, e.g. leis an ngnó a dhéanamh; as an árasán a dhíol.

1.3.4 In the case of the prepositions de, do, faoi, i and ó, the preposition and the article in the singular are combined as shown below.

de + an➔den
do + an➔don
faoi + an➔faoin
i + an➔san
ó + an➔ón

1.3.5 There are special forms for the prepositions in the table below when they precede the article in the singular.

fara + an➔fairis an
le + an➔leis an
trí + an➔tríd an

1.4 The Dative Singular Case – The Central System

1.4.1 Masculine and feminine nouns that start with a consonant (except d, t and s) undergo séimhiú after den, don, sa/san and urú in all other cases, as shown in the table below.

The central system – nouns beginning with a consonant other than d, t and s
MasculineFeminine
ag an bhfear maithag an gcuideachta bheag
ar an mbosca deargar an mbean shaibhir
as an ngleann móras an bpáirc chéanna
chuig an gCoimisinéir coinsiasachchuig an mbean ghairmiúil
den chrann caolden bhean fhlaithiúil
don fhear tromdon chuideachta ghnóthach
fairis an ngarda béasachfairis an mbean chairdiúil
faoin bhfógra práinneachfaoin ngrian bhreá
sa bhosca buí
sa fhraoch bán

Except in the case of an f before a vowel:
san fhéar fliuch
sa chomhairle shóisialta
sa fhrithréabhlóid fhíochmhar

Except in the case of an f before a vowel:
san fharraige ghlan
leis an bhfasach cruinnleis an mbáisteach throm
ón gcaisleán fuarón gcathair mhór
roimh an gcruinniú tábhachtachroimh an mbainis bheag
thar an gcnoc bánthar an bhfarraige chiúin
tríd an ngairdín breátríd an bhfuinneog ghorm
um an mBille fadaum an ngníomhaireacht reachtúil
Table 1B: The Dative Singular Case – The Central System – Nouns beginning with a consonant other than d, t, and s.

1.4.2 No change is made to form the dative singular of masculine nouns that start with an s. Feminine nouns get a t before an initial s (apart from nouns beginning with sc-, sf-, sm-, sp-, st- or sv-, which are left as they are) as shown in the table below.

The central system – nouns beginning with s
MasculineFeminine
No changet is added before s, apart from sc-, sf-, sm-, sp-, st- or sv-
ag an Seapánach clisteag an tseanmháthair bhocht
ar an suíochán fliuchar an tsráid ghlan
as an sailéad blastaas an tsaoire bhliaintiúil
chuig an Seanadóir nuacheapthachuig an tsatailít mhór
den saighdiúir sásúilden tslándáil shóisialach
don Seanad nuadon tsaoirse cheart
fairis an saineolaí láchfairis an tseanbhean shaibhir
faoin sonrasc déanachfaoin tslí dhíreach
sa soitheach gormsa tseacláid mhilis
leis an salann bánleis an tslat fhada
ón suirbhé pearsantaón scoil bheag
roimh an samhradh fadaroimh an tseachtain mhór
thar an seol mórthar an tSionainn fhada
tríd an sorcas mórtríd an tseift chliste
um an sainchomhairleoir cruinnum an tseirbhís mhaith
Table 1C: The Dative Singular Case – The Central System – Nouns beginning with s

1.4.3 No change is made to masculine nor feminine nouns that start with a vowel.

The central system – nouns beginning with a vowel
MasculineFeminine
ag an Ablanach ciallmharag an aeráid ghaofar
ar an eitleán dubhar an olann bhán
as an uisce glanas an iris cháiliúil
chuig an Aire ilteangachchuig an Ostair shléibhtiúil
den alt fadaden uimhir chruinn
don údarás céannadon obair chrua
fairis an oifigeach múintefairis an ógbhean chliste
Table 1D: The Dative Singular Case – The Central System – Nouns beginning with a vowel

1.4.4 No change is made to masculine nor feminine nouns that start with a d or t

The central system – nouns beginning with d and t
MasculineFeminine
faoin dréimire bristefaoin deacracht bhreise
sa teas mórsa deoch fhuar
ón deartháir cineáltaón teanga líofa
roimh an tarbh fiáinroimh an deighilt mhór
thar an teach gormthar an diallait nua
tríd an talamh cruatríd an drochaimsir ghránna
um an dlí coiriúilum an tagairt chuí
Table 1E: The Dative Singular Case – The Central System – Nouns beginning with d and t

N.B. Alongside the Central System that’s laid out in this chapter, the following choices are also allowed: a
(a) Eclipsis of the noun (instead of lenition) after den and don, e.g., den gcrann, don bhfear; nó
(b) Eclipsis of the noun (istead of lenition) after sa, e.g., sa bpáirc, sa gcarr.

1.5 The Genitive Singular Case

1.5.1 It is customary to use the genitive case in cases when the noun is qualifying a precedent that is one of the following things:

(a) another noun:

Cár fhág tú eochair an chairr?
Tá muintir na háite sásta le foireann na leabharlainne.

(b) a verbal noun:

Is maith leis na gasúir a bheith ag réiteach an dinnéir.
Is í Síle atá ag déanamh na hArdteiste i mbliana.

(c) a compound preposition, e.g., faoi chomhair, i gcás, le haghaidh:

Bíonn an cat ina shuí ansin os comhair na tine gach uile oíche.
Ba iad na hailtirí a bhí i mbun an scrúdaithe.

(d) one of the words cois, dála, fearacht, timpeall, trasna:

Chuala mé go ndeachaigh sibh ar thuras timpeall an domhain.
Shiúlamar cois na habhann.

(e) the preposition chun:

Tá an grúpa uile ag dul chun na Spáinne i mí Iúil.
Rinne siad achomharc chun na cúirte.

See 3.3 for cases that use the nominative case instead of the genitive case.

1.5.2 See the impact the article has on the noun in the genitive singular case in the table below.

Masculine
First letter of the nounForm of the articleEffect on the first letterExamples
Consonanta leniting consonant (except d, t and s)anlenitionbarr an chnoic
hata an fhir
d and tanno changechun an diabhail
doras an tí
s (except sc-, sf-, sm-, sp-, st- or sv-)ant beforetús an tsaoil
Vowelall vowelsanno changede réir an ailt
faoi réir an Achta
pas an Albanaigh
Feminine
First letter of the nounForm of the articleEffect on the first letterExamples
Consonantall consonantsnano changeleac na fuinneoige
deireadh na caibidile
bun na sráide
muintir na Téalainne
Vowelall vowelsnah beforetimpeall na háite
foireann na hÍsiltíre
Table 1F: The Genitive Singular Case

*the leniting consonants are b,c,d,f,g,m,p,s and t.

1.6 The Plural

The plural form of the article is na. The form of the article is the same for both genders and all cases in the plural.

1.6.1 The Nominative Plural Case and the Accusative Plural Case

The table below shows the effect that the article has on a noun in the nominative plural and accusative plural.

Masculine and feminine
First letter of the nounForm of the articleEffect on the first letterExamples
Consonantnano changena capaill ghlasa
na cnoic arda
na fuinneoga móra
na Seapánaigh
na sráideanna
Vowelnah beforena hAchtanna tábhachtacha
na háiteanna
na hAlbanaigh bhródúla
na hÉireannaigh
na híomhánna
Table 1G: The Nominative Plural Case and the Accusative Plural Case

1.6.2 The Dative Plural Case

The dative case follows the prepositions a, ag, ar, as, chuig, dar, de, do, faoi, fara, go, i, ionsar, le, ó, roimh, trí and um. The article and i are combined in the plural: i + na = sna. There are special forms of fara and le before the article in the plural: fara, fairis; le, leis. The table below shoes the effect of the article on the noun in the dative plural.

Masculine and feminine
First letter of the nounForm of the articleEffect on the first letterExamples
Consonantnano changeag na fir mhóra
ar na mná cliste
as na seirbhísí poiblí
chuig na mic léinn ghlóracha
de na crainn
do na Teachtaí
faoi na daoine
fairis na gardaí
leis na fasaigh
ó na múinteoirí
roimh na cait
sna boscaí
thar na farraigí
trí na gairdíní
um na coillte
Vowelnah beforeag na hiníonacha fásta
ar na hoileáin ghaofara
as na hirisí acadúla
chuig na hoifigigh dheasa
de na huimhreacha
faoi na heachtraí
faris na hógmhná
leis na heochracha
ó na hÉireannaigh
roimh na héin
sna heitleáin
thar na háiteanna
trí na haistriúcháin
um na hAchtanna
Table 1H: The Dative Plural Case

1.6.3 The Genitive Plural

The table below shows the effect that the article has on a noun in the genitive plural case.

Masculine and feminine
First letter of the nounForm of the articleEffect on the first letterExamples
Eclipsing Consonant*naeclipsistrasna na gnoc íseal
leaca na bhfuinneog
i measc na ndaoine
Vowelnaeclipsislíon na n-áiteanna breátha
costas na n-oibreacha
líon na nAlbanach
Table 1I: The Genitive Plural Case

*The eclipsing consonants are b, c, d, f, g, p and t.

1.7 The Dative Singular Case – The Lenition System

1.7.1 In only the dative singular case, there is another alternative called the Lenition System. It is recommended to adhere to a single system – the Central System or the Lenition System – and not to mix the systems.

1.7.2 The rules relating to the dative plural case are identical in the Central System and the Lenition System (see 1.6.2).

1.7.3 In the Lenition System, nouns beginning with a consonant (except d, t and s) are lenited, as are adjectives that accompany them. See the table below.

The lenition system – Nouns starting with a consonant, except d, t and s
MasculineFeminine
ag an fhear mhaithag an chuideachta bheag
ar an bhosca dheargar an bhean shaibhir
as an ghleann mhóras an pháirc chéanna
chuig an Choimisinéir choinsiasachchuig an bhean ghairmiúil
den chrann chaolden bhean fhlaithiúil
don fhear thromdon chuideachta ghnóthach
fairis an gharda bhéasachfairis an bhean chairdiúil
faoin fhógra phráinneachfaoin ghrian bhreá
sa bhosca bhuí
sa fhraoch bhán

Except in the case of an f before a vowel:
san fhéar fhliuch
sa chomhairle shóisialta
sa fhrithréabhlóid fhíochmhar

Except in the case of f before a vowel:
san fharraige ghlan
leis an fhasach chruinnleis an bháisteach throm
ón chaisleán fhuarón chathair mhór
roimh an chruinniú thábhachtachroimh an bhainis bheag
thar an chnoc bhánthar an fharraige chiúin
tríd an ghairdín bhreátríd an fhuinneog ghorm
um an Bhille fhadaum an ghníomhaireacht reachtúil
Table 1J: The Dative Singular Case – The Lenition System – Nouns that begin with a consonant except d,t and s

1.7.4 For masculine and feminine nouns beginning with s, a t is placed before the s (except for nouns beginning with sc-, sf-, sm-, sp-, st- or sv-, which are left as they are) as shown in the table below.

The lenition system – nouns beginning with s
MasculineFeminine
t is added before s, apart from sc-, sf-, sm-, sp-, st- or sv-
ag an tSeapánach chlisteag an tseanmháthair bhocht
ar an tsuíochán fhliuchar an tsráid ghlan
as an tsailéad bhlastaas an tsaoire bhliaintiúil
chuig an tSeanadóir nuacheapthachuig an tsatailít mhór
den tsaighdiúir shásúilden tslándáil shóisialach
don tSeanadóir nuadon tsaoirse cheart
fairis an tsaineolaí láchfairis an tseanbhean shaibhir
faoin tsonrasc dhéanachfaoin tslí dhíreach
sa tsoitheach ghormsa tseacláid mhilis
leis an tsalann bhánleis an tslat fhada
ón tsuirbhé phearsantaón scoil bheag
roimh an tsamhradh fhadaroimh an tseachtain mhór
thar an tseol mhórthar an tSionainn fhada
tríd an tsorcas mhórtríd an tseift chliste
um an tsainchomhairleoir cruinnum an tseirbhís mhaith
Table 1K: The Dative Singular Case – The Lenition System – Nouns beginning with s

1.7.5 No change is made to masculine or feminine nouns that begin with a vowel. See the table below.

The lenitionsystem – nouns beginning with a vowel
MasculineFeminine
ag an Ablanach chiallmharag an aeráid ghaofar
ar an eitleán dhubhar an olann bhán
as an uisce ghlanas an iris cháiliúil
chuig an Aire ilteangachchuig an Ostair shléibhtiúil
den alt fhadaden uimhir chruinn
don údarás chéannadon obair chrua
fairis an oifigeach mhúintefairis an ógbhean chliste
Table 1L: The Dative Singular Case – The Lenition System – Nouns beginning with a vowel

1.7.6 No change is made to masculine or feminine nouns beginning with d or t. See the table below.

The central system – nouns beginning with d and t
MasculineFeminine
faoin dréimire bhristefaoin deacracht bhreise
sa teas mhórsa deoch fhuar
ón deartháir chineáltaón teanga líofa
roimh an tarbh fhiáinroimh an deighilt mhór
thar an teach ghormthar an diallait nua
tríd an talamh chruatríd an drochaimsir ghránna
um an dlí choiriúilum an tagairt chuí
Table 1M: The Dative Singular Case – The Lenition System – Nouns beginning with d and t

2 thoughts on “An Caighdéan Oifigiúil: Chapter 1: The Article (pp. 1-18)”

  1. Well, this is awkward… We appear to have had the same idea around the same time. I started an independent project to translate the Standard into English and just finished the translation work not long ago.

    Would you like to compare notes? If so, I’ll add my repository link in the form. (I have a working demo link there as well.)

    1. Hello, we don’t see it as awkward. As our entire translation of the Caighdeán was done by working with actual humans with years of studying the Irish language, we would fundamentally not agree with collaborating with you for this. You note in your site that you have used different types of generative AI to create your project. That is not a translation and we do not wish to be associated with this kind of content.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *